عدول كرد . اينها كلياتى علمى بود كه گفتيم و به‌هرحال بدن انسان از مركبات خلق شده و براى هر كار و هر چيزى صلاحيت دارد اما بايد دگرگونيها به تدريج در آن ايجاد شود نه ناگهانى و يك دفعه چون از تغيير تدريجى اشكالى پيش نمىآيد ، بايد از ايجاد دگرگونيهاى ناگهانى به كلى پرهيز كرد . در اين باره مىتوان از شيشه پند گرفت كه اگر گرم باشد و بيك‌دفعه آن را سرد كنند و يا برعكس مىشكند اما اگر بكندى و كم‌كم آن را گرم يا سرد كنند نخواهد شكست هر چند كه آن را خيلى گرم و يا سرد كنند . به‌هرحال از تغيير عادت بترس مگر آنكه بتدريج ايجاد گردد و لو آنكه آن عادت ثانوى باشد و گرنه بيمارى پيدا مىشود و بعبارت ديگر طبيعت نبايد بيك‌بار متوجه دگرگونى شود و اگر كسى بگويد استعمال دارو خود كارى بر خلاف عادت است و بيمارىزا است پس چگونه دارو را تجويز مىكنى ؟ جوابش اين است كه نظر شما صحيح است و در روايات هم آمده است كه تا ممكن است و بدنت تاب بيمارى را دارد دارو مخور و فرموده‌اند كه هيچ داروئى نيست مگر آنكه سبب انگيزش يك بيمارى ديگر است و براى بدن هيچ‌چيز بهتر از آن نيست كه از آنچه كه بدان نيازمند نيست دست بداريم . و نيز روايت شده است كه مسلمان تا بيمارى بر او چيره نشود بدوا كارى نمىپردازد . و نيز روايت شده كه تا بدنت تاب بيمارى را دارد از دارو بپرهيز « 1 » بنابراين بايد در هر مورد درست بينديشيم كه آيا زيان بيمارى بيشتر است يا زيان دارو ؟ اگر زيان نخوردن دارو بيشتر از خوردن آن باشد آن را تجويز مىكنيم و الا بايد از دارو بپرهيزيم و بدن را به خالق آن واگذار كنيم . در غذا نيز امر چنين است بخصوص كه امرى هميشگى است و نياز

--> ( 1 ) عين اين اخبار قبلا نقل شده است . مترجم